تعریف مدیریت بحران

 

مدیریت بحران یک علم کاربردی است که بوسیله مشاهده سیستماتیک بحران ها و تجزیه و تحلیل آنها در جستجوی یافتن ابزاری است که توسط آنها بتوان از بروز بحران ها پیشگیری نموده و یا در صورت بروز آنها در خصوص کاهش اثرات و بهبود اوضاع اقدام نمود.

 

  

 

 (( الگوی جامع مدیریت بحران ))

 

 

 

الزامات مدیریت اثر بخش بحران

 

تشکیل تیم اطلاع رسانی بحران

تعیین سخنگو و آموزش آن

تدوین دستورالعمل برقراری ارتباط اضطراری با مسئولین

شناسایی مخاطبین

تمرین آمادگی مردمی مقابله با بحران

ارزیابی وضعیت بحران

مشخص کردن پیام های مهم

تعیین روش های برقراری ارتباط

تسلط بر طوفان

آینده نگری

 

 

 

ویژگی های مدیران موفق بحران

فردی قاطع باشد.

چابک باشد.

توانایی شتاب بخشیدن به فرآیند تصمیم گیری را داشته باشد.

به فرآیند تصمیم گیری مسلط باشد.

به فرآیند حل مسأله مسلط باشد.

خونسرد باشد.

روحیه همکاران را افزایش دهد.

اطمینان از پیروزی را افزایش دهد.

 

 

 

 

 

امروزه رسانه های جمعی با توجه به نفوذ و گسترش بی سابقه خود در جوامع و در تمامی ابعاد حیات بشری ، به جزء جدایی ناپذیر بحران ها تبدیل شده اند.

 

  

 

 

 

 

انواع دیدگاه رسانه ها نسبت به بحران

 

دیدگاه سکوت، ثبات و عدم تغییر و تحول : در این دیدگاه رسانه ها مخالف عوامل    بحران زا هستند.

دیدگاه پویایی ، تغییر و تحرک : در این دیدگاه رسانه ها بحران را بخشی از دیالکتیک اجتماعی می دانند که برای رشد و توسعه جامعه لازم وضروری اند. 

 

 

 

نقش رسانه ها در مدیریت بحران

 

استراتژی های رسانه ای در مواجهه با بحران

 

بحران گریزی (استراتژی انفعالی- واکنشی ) : این مبحث منزوی است چون اینترنت و بلاگ ها و ..... خبر را منتشر می کنند.

 

بحران ستیزی (استراتژی انفعال): در این استراتژی رسانه فعالانه وارد عمل می شود و با نیروها و ارگان های دیگر هماهنگ می شود و عمل میکند.

 

بحران پذیری (استراتژی فوق فعال ): در این استراتژی رسانه ، سناریوی بحران را می نویسد و ایجاد میکند و به مثابه فرصت از آن بهره میگیرد.

 

 

 

 

تیغ دولبه : نقش دوگانه رسانه ها در بحران

 

رسانه ها از سویی می توانند برای بحران زدایی و حفظ صلح و امنیت به کارگرفته شوند و از سویی دیگر ابزاری در خدمت جنگ و تنش بوده و به بحران زایی و بحران سازی بپردازند.

 

دستگاه های رسانه ای با استفاده از بی اعتمادی مردم نسبت به تولیدات خبری و فرهنگی داخلی ، وارد میدان شده و با تولید اخبار و اطلاعات جذاب ، متنوع و جدید، بازارهای خبری کشورهای جهان سوم را تسخیر کرده و به ایجاد یا رفع بحران های مدنظر خود می پردازند.

 

 

 

 

مراحل جنگ های نوین

 

در جنگ های نوین (پست مدرن ) ابزارهای جنگی ترکیبی از رسانه ها و ادوات نظامی بوده و شامل سه مرحله است:

اقدام رسانه ای

جنگ روانی

جنگ نظامی

 

 

 

جنگ رسانه ای

 

* جنگ رسانه ای ( Media war ) استفاده از رسانه ها برای تضعیف دشمن و  بهره گیری از توان و ظرفیت آنها (اعم از مطبوعات، خبرگزاری ها، رادیو، تلویزیون، اینترنت و اصول تبلیغات) به منظور دفاع از منافع ملی است.

 

* جنگ رسانه ای یکی از ابعاد برجسته جنگ نرم ( soft war ) و جنگ های جدید  بین المللی است . جنگی است که حتی در شرایط صلح نیز به صورت غیر رسمی ادامه یابد.

 

استراتژی های رسانه ای در بحران

 

محدود سازی اهداف طرفین درگیر در بحران (بحث میانجی گری)

مهار ابزارهای دستیابی به اهداف (عدم اجازه بروز رفتارهای خشونت آمیز)

لزوم استفاده از اطلاعات موثق و کارآ

برنامه ریزی شرایط اضطراری

پرهیز از ایجاد زمینه های نامطلوب

 

 

رسانه ملی و بحران های پنهان

 

بحران های پنهان ( Latent ) بحران هایی هستند که حالت خزنده و گاهی مزمن داشته ، به طور تدریجی و درطول زمان شکل گرفته و بسیار خطرناک تر از بحران های آشکار و ملموس هستند.

رسانه ملی به عنوان یک عالم مؤثر نظارتی ( Monitor ) و ابزار کنترل اجتماعی می بایست به رصد کردن و پیش بینی و کشف بحران های پنهان پرداخته و در جهت پیشگیری از بروز یا گسترش آنها به اطلاع رسانی ، آگاهی ، بخشی و ارائه آموزش های لازم بپردا

 

 

نقش رسانه ها در بحران های طبیعی

 

مرحله قبل از بحران (مرحله پیش بینی ، پیشگیری ، آمادگی )

مرحله حین بحران (مرحله پاسخگویی سریع ، امداد و نجات )

 

 

 

 

نقش رسانه ها در مرحله قبل ازبحران

 

آموزش پشیگیری از بحران برای شهروندان

آموزش شهروندان برای مواجهه با بحران

کمک به تهیه قوانین لازم برای مقابله با بحران

کمک به تهیه برنامه های لازم برای مقابل با بحران

نظارت به مراکز مدیریت بحران و آمادگی آنها

نظارت بر مواضع آسیب پذیر در بحران ها

پیگیری وعده های داده شده توسط مسئولین و مدیران بحران

 

 

 

نقش رسانه ها در حین بحران

اعلام خطر و تخلیه سازی محیط

اطلاع رسانی آنی در خصوص پراکندگی خسارات جانی و مالی

اطلاع رسانی در خصوص امکانات و نحوه استفاده از آن

نظارت بر توزیع امکانات و امدادها در منطقه آسیب دیده

اعلام نیاز های واقعی آسیب دیدگان

ترغیب و تشویق مردم برای کمک های فوری به آسیب دیدگان

کمک در ساماندهی و توزیع مناسب کمک های مردمی

مقابله با غارت و چپاول اموال آسیب دیدگان

 

نقش رسانه ها در مرحله پس از بحران

 

ترغیب و کمک در جمع آوری کمک های نقدی و غیر نقدی مردم ، سازمان ها و نهادها

نظارت بر تحقق وعدههای مالی داده شده

تعیین اولویت بازسازی و ساماندهی خسارت دیدگان

نظارت بر صرف هزینه در مناطق خسارت دیده

بررسی پیامدهای نامرئی ، غیر مستقیم و بلند مدت بحران

بررسی نقاط ضعف نظام مدیریت بحران و رفع آنها

بازنمایی مصیبت های ناگوار برای پیشگیری در وقایع بعدی

 

 

الزامات رسانه برای مدیریت موفق بحران

 

اتخاد استراتژی فوق فعال

برخورداری از منابع مغز افزاری ، نرم افزاری و همچنین سخت افزاری مناسب و مؤثر

برخورداری از مشروعیت بالا و سرمایه اعتماد عمومی

پرهیز از برخورد سطحی و مقطعی با مقوله بحران

بهره گیری از تجارب و الگوهای موفق داخلی و خارجی در مدیریت بحران

 

1-موارد مورد نیاز آموزش و اطلاع رسانی

الف) آموزش شیوه کاهش آثار و بلایای طبیعی مثل سیل، زلزله، توفان و......

ب) آموزش شیوه کاهش اثرات مخرب اغتشاشات داخلی

ج) آموزش شیوه کاهش اثرات مخرب حملات خارجی دشمن

 

2-جامعه هدف برای آموزش های مختلف در گروه های الف، ب، ج

ه ) دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی از دبستان تا دانشگاه ، کارگران ، کارمندان، معلمات ، خانواده ها، ساکنان مجتمع های مسکونی بزرگ و ....

و)آموزش اختصاصي براي نيروهاي خاص در ادارات و ارگان ها و كارخانجات و بسيج و نيروي انتظامي

ز)آموزش اختصاصي براي نيروهاي خاص در ادارات و ارگان ها و كارخانجات و بسيج و نيروي انتظامي

 

3- دستگاههاي اجرايي مرتبط براي آموزش در خصوص:

فرمانداري

هلال احمر

رسانه ها

آموزش و پرورش

دانشگاهها

و.....

 

 

بند ب :

نيروي انتظامي

اطلاعات

رسانه ها با مشخص شدن كليه ضوابط و خطوط قرمز

 

بند ج :

فرمانداري

هلال احمر

نيروي انتظامي

بسيج

رسانه ها

 

4- امكانات مورد نياز:

تأمين نيروهاي آموزش دهنده

تأمين نيروهاي آموزش گيرنده

تأمين اعتبارات مالي

تخصيص مكان براي آموزش  

 

 

 

 

 

 

 

5-شيوه هاي اجرايي:

مسابقه همايش: جزوه هاي كمك آموزشي ، كتاب هاي درسي، برگزاري اردوهاي آموزشي، تهيه برشور براي مطالعه عموم، برگزاري كلاس هاي آموزش خانواده ، برگزاري مانورهاي دسته جمعي و خانوادگي ، طراحي بازي هاي كامپيوتري ، تهيه برنامه هاي راديويي ، تهيه تيزرهاي تلويزيوني، آموزش در رسانه هاي مختلف ، استفاده از بسترهاي الكترونيكي و اينترنتي براي آموزش غير حضوري ، تهيه نرم افزارهاي آموزشي ويژه تمام سنين و سطوح مختلف و عرضه آن با قيمت مناسب ، چاپ و نشر هشدارهاي آموزشي در روزهامه ها ، مجلات و ....

 

6-پيشنهادات كلي :

تهيه امكانات مقابله با بلاياي طبيعي و حوادث غير مترقبه (امكانات سخت افزاري)

بهره گيري از نيروهاي دانشجو در خصوص تهيه نرم افزارهاي آموزشي

تهيه امكانات نرم افزاري براي حفظ اطلاعات و آمار و اسناد سجلي

تهيه امكانات سخت افزاري براي حفظ آثار و اسناد سجلي و شخصي و ...

بررسي شيوه هاي آموزشي براي عموم مردم در خصوص حفظ آثار و اسناد شخصي

ايجاد آمادگي در نيروهاي خاص ثبت احوال و اسناد

استفاده از بيل بوردهاي سطح شهر

بهره گيري از فضاهاي آموزشي در مدارس و دانشگاه

 

بهره گيري از خبرنگاران افتخاري بسيجي در مواقع بحران

بهره گيري از امكانات و اماكن كانون هاي بسيج ادارات ، مساجد و ارگان ها

آموزش مربي توسط هلال احمر و معرفي به ارگان هاي مختلف

بررسي شيوه هاي آموزش غير حضوري از طريق سايت ها ، بروشورها و رسانه ها

بررسي شيوه هاي جذب گروه هاي مختلف سني براي آموزش خصوصاً دانشجويان

ايجاد پايگاه ثابت زيرزميني براي استقرار استوديوي سيار راديو البرز