تالارگفتمان پایگاه اینترنتی امدادگران ایران

نسخه کامل: نتايج رعب انگيز تحقيقات ژاپن درباره زلزله تهران
شما در حال مشاهده نسخه تکمیل نشده می باشید. مشاهده نسخه کامل با قالب بندی مناسب.
نتايج رعب انگيز تحقيقات ژاپن درباره زلزله تهران
حدود دو سالي از آن زمان که رييس جمهور در مصاحبه تلويزيوني بحث زلزله تهران را مطرح کرد مي گذرد سال ۸۹ رييس جمهور با صحبت درباره امکان وقوع زلزله در تهران اين بحث را دوباره نقل محافل کرد تا جايي که تا مدتي برخي خانواده هاي تهراني در آماده باش بودند


نتايج يک تحقيق تکان دهنده
چندين سال پيش گروه مطالعاتي از ژاپن مطالعاتي را در زمينه گسل هاي تهران انجام دادند و آسيب پذيري مناطق، بزرگا و تلفات زلزله احتمالي تهران را بررسي کردند.

احتمال فعال شدن سه گسل تهران
به گزارش سلامت نيوز به نقل از مهر،‌ در اين مطالعات بر پايه اسناد و گزارشهايي که پيشتر توسط محققان ايراني و خارجي تهيه شده بود، ويژگي هاي گسل هاي فعال اصلي در تهران و اطراف آن مورد بررسي قرار گرفت. از ميان بسياري از گسل هاي فعال در منطقه، احتمال فعال شدن سه گسل "مشا"، "شمال تهران" و گسل "جنوب ري" تشخيص داده شد.

گسل "مشا" که حدود ۲۰۰ کيلومتر طول دارد از گسل هاي اساسي البرز مرکزي است که در شمال تهران قرار گرفته است. اين گسل از حاشيه رشته کوه در غرب به سوي شرق البرز گسترش مي يابد. گسل شمال تهران در دامنه رشته کوه البرز با طول حدود ۹۰ کيلومتر قرار دارد و از "کن" تا "لشگرک" ادامه دارد. اين گسل در لشگرک به گسل "مشا" فشم مي پيوندد. گسل هاي جنوب و شمال ري نيز از شاخص ترين گسل ها در دشت هاي جنوبي تهران هستند و حدود ۲۰ کيلومتر طول دارند.

مطالعات "جايکا" بر پايه مطالعات و تحقيقات انجام شده بر روي گسل هاي عمده تهران و اسناد تاريخي زلزله هايي که از سال ۷۴۳ ميلادي در تهران واقع شده بود، انجام شد. اين گروه سه سناريو در زمينه فعال شدن سه گسل اصلي شهر تهران و يک سناريو براي فعال شدن گسل هاي پنهان در زير لايه هاي رسوبي شهر تهران ارائه مي دهد. به اين ترتيب، چهار مدلي که براي سناريو زلزله ها در نظر گرفته شد شامل مدل گسل "ري"، مدل گسل "شمال تهران"، مدل گسل "مشا" و مدل شناور است.

شدت زلزله احتمال تهران در سه گسل آن
بر اين اساس، در سناريوي زلزله مدل گسل ري، منطقه جنوبي شهر شدت زلزله ۹ و منطقه شمالي آن شدت زلزله بين ۷ تا ۸ را احساس خواهند کرد. در مدل گسل شمال تهران شدت زلزله در بخش شمالي شهر به ۹ و در بخش جنوبي آن به ۷ مي رسد و بخش بزرگي از شهر شدت زلزله ۸ را تجربه خواهند کرد. در مدل گسل مشا در قسمت بزرگي از شهر، زلزله اي با شدت ۷ احساس خواهد شد. در مدل شناور نيز بخش اعظم شهر شدت زلزله ۸ و چندين قسمت نيز شدت زلزله ۹ را تجربه خواهند کرد.

تلفات تهران در صورت بروز زلزله
در اين گزارش به خسارت ساختمانها اشاره شد. طبق مطالعات جايکا ساختمان هاي مسکوني از ساختمان هاي تجاري و کارخانه ها و بناهاي عمومي مهم از قبيل مدارس، بيمارستان ها و ايستگاه هاي آتش نشاني تفکيک شده اند و خسارات ناشي از چهار سناريوي زلزله براي اين ساختمان ها به طور جداگانه محاسبه شده است. گروه مطالعاتي براي برآورد خسارات ساختمان هاي مسکوني يک بانک اطلاعاتي براساس نتايج آمارگيري سال ۱۳۷۵ تهيه کردند و اطلاعات آن را با آمار تعداد طبقات ساختمان ها که توسط اداره پست ارائه شده بود، مطابقت دادند.

تعداد ساختمان هاي مسکوني تهران ۹۰۰ هزار واحد برآورد شد که از اين ميزان ۴۵ درصد ساختمان ها سازه آجري و فلزي دارند، ۴۰ درصد داراي سازه فلزي هستند، ۱۰ درصد از بتن مسلح و درصد اندکي نيز از ساختار خشتي برخوردارند. ۶ درصد ساختمان هاي مسکوني که داراي سازه فلزي هستند در ۱۰ سال گذشته ساخته شده اند. (آمار مربوط به سال ۱۳۷۸ است)

در سازه هاي فلزي پايه ها و تيرها با استفاده از جوشکاري کارگاهي به يکديگر اتصال داده شده اند که اين منجر به کم شدن اعتبار يا قابليت اعتماد به اين اتصالات مي شود. بنابراين انتظار نمي رود که سازه هاي فلزي به طور کامل در برابر زلزله مقاومت موثري داشته باشد.

زلزله تهران مربوط به گسل ري باشد ۵۵ درصد ساختمانها فرو مي ريزند
اين گروه در مدل گسل ري اعلام مي کنند که در صورتي که زلزله تهران به خاطر فعال شدن گسل ري باشد ۴۸۰ هزار ساختمان در تهران يعني ۵۵ درصد ساختمان ها فرو خواهد ريخت. بيشترين تعداد ساختمان هاي آسيب ديده در منطقه ۱۵ خواهد بود. نسبت ساختمان خسارت ديده به ساختمان هاي سالم در مناطق ۱۱، ۱۲، ۱۶ و ۲۰ مقدار بسيار بالايي در حدود ۸۰ درصد است. دليل اين نسبت بالاي خسارت، وجود ساختمان هاي آسيب پذير فراوان و جنبش لرزه اي نيرومند (با شدت ۹) در اين مناطق است.

در صورت فعال شدن گسل شمال تهران ۳۱۰ هزار ساختمان که ۳۶ درصد کل ساختمان ها را شامل مي شود، آسيب مي بيند. نسبت ساختمان هاي خسارت ديده به ساختمان هاي سالم در مناطق يک تا ۵ که در بخش شمالي شهر تهران قرار دارند درحدود ۵۰ درصد است. نسبت خسارت در بخش جنوبي شهر کمتر از ۳۰ درصد است. تفاوت خسارت بين قسمت شمالي و جنوبي شهر به اندازه مدل گسل ري نيست.

در اين مطالعات، تلفات انساني براي هر نوع سازه ساختماني در هر حوزه آماري برآورد شد و نتايج به دست آمده با داده هاي هر منطقه شهري تلفيق و تعداد تلفات به تفکيک روز و شب و همچنين به تفکيک ميزان فعاليت هاي اضطراري امداد رساني محاسبه شد. در صورت فعال شدن گسل ري شاهد گسترده ترين تلفات خواهيم بود يعني حدود ۶ درصد کل جمعيت شهر تهران جان خود را از دست خواهند داد. در منطقه ۱۵ به علت تعداد زياد جمعيت ساکن، تلفات بسيار وسيع خواهد بود. نسبت تلفات به کل جمعيت در مناطق ۱۱ و ۱۲ به ۱۵ تا ۲۰ درصد خواهد رسيد. زيرا در اين مناطق شمار ساختمان هاي آسيب پذير بسياري زياد است و شدت زلزله نيز به ۹ مي رسد.

در مورد مدل گسل ري، برآورد مي شود که تعداد تلفات انساني در جنوب شهر به حداکثر برسد. در برخي حوزه هاي آماري تعداد کشته شدگان از هزار تن تجاوز خواهد کرد. در مدل گسل شمال تهران، هر چند تلفات انساني در بخش شمالي بيشتر از ديگر نقاط است اما در برخي حوزه هاي آماري، تعداد کشته شدگان به ۱۰۰ نفر يا بيشتر مي رسد.

در مورد گسل ري، نسبت تلفات در چندين حوزه آماري در مناطق ۱۱ و ۱۲ فوق العاده بالا (۴۰ درصد يا بيشتر) خواهد بود. فعاليتهاي اضطراري امدادرساني در اين مناطق موثر نيستند. در مدل گسل شمال تهران، اگر فعاليت هاي امداد رساني به مقدار کافي انجام شود، نسبت تلفات در تمامي حوزه هاي آماري به سطح ۲۰ درصد يا کمتر کاهش خواهد يافت.

در سناريوي زلزله ناشي از فعال شدن گسل شمال تهران در بدترين حالت حدود ۱۳۰ هزار نفر يعني دو درصد جمعيت تهران از بين مي روند. البته نسبت تلفات در بخش شمالي شهر در مناطق يک تا ۵، زيادتر از همه (حدود ۳ درصد) و در جنوب شهر کمتر از همه (حدود يک درصد) خواهد بود.

سقف عامل ويراني در زلزله
دکتر بهرام عکاشه رئيس دانشکده علوم پايه دانشگاه آزاد در گفتگو با خبرنگار مهر به تفسير نتايج تحقيقات مطالعات "جايکا" پرداخت و گفت: اين پروژه مطالعاتي طي قراردادي ميان شهرداري تهران و سازمان تحقيقات حوادث غير مترقبه ژاپن يا به اختصار GICAکه يک سازمان دولتي است اجرايي شد.

زلزله تهران هفت و بيشتر از هفت ريشتر خواهد بود.
وي با اشاره به سه سناريوي ذکر شده در اين گزارش خاطرنشان کرد: نتايج به دست آمده از اين تحقيقات نشان مي دهد که انرژي تخليه شده از گسل مشا فشم به ميزان ۸ ريشتر، گسل شمال تهران ۲/۷ ريشتر و گسل ري نزديک به ۷ ريشتر است.

عکاشه به واحدهاي اندازه گيري زلزله اشاره کرد و در اين باره توضيح داد: براي سنجش اندازه يک زلزله از درجه ريشتر براي بيان ميزان انرژي تخليه شده از کانون زمين و از درجه "مرکالي" براي بيان ميزان تخريب سازه ها روي زمين و برداشت انسانها از زلزله استفاده مي شود. درجه مرکالي تا ۱۲ درجه است که درجه ۵ مرکالي به حدي است که انسان را از خواب بيدار مي کند، در ۶ درها به هم خورد مي شود و از درجه ۷ به بعد در حدي است که باعث تخريب بنا مي شود.

رئيس دانشکده علوم پايه دانشگاه آزاد با اشاره به اعداد و ارقام اشاره شده در گزارش تحقيقات ژاپن ادامه داد: درجه ۹ مرکالي در صورتي که سازه بتن آرمه با کلاس افقي و قائم باشد به شرط آنکه در بتن ميلگرد آجدار به کار برده شود صدمه جزئي مي بيند. در غير اين صورت به دليل عدم اتصال صحيح "شناژ" افقي که سقف را درست مي کند، سازه فرو مي ريزد و باعث کشته شدن ساکنان مي شود چرا که در زلزله سقف است که انسان را مي کشد.

اين مناطق تهران آسيب پذيرتر هستند
عکاشه ميزان شدت مرکالي زلزله را ناشي بسته به جنس خاک، تراکم جمعيت و نوع سازه ها دانست و افزود: گزارش جايکا حکايت از آسيب پذير بودن مناطق ۱۱، ۱۲، ۱۶ و ۲۰ دارد که اين به دليل جنس خاک اين مناطق است. در اين مناطق علاوه بر اينکه جنس زمين نرم است داراي سفره هاي زير زميني زيادي است که گاهي مشاهده مي شود که بدون وقوع زلزله سازه اي در زمين فرو مي رود.

اين محقق با تاکيد بر اينکه تهران زلزله خيز است و زلزله خيز باقي مي ماند خاطر نشان کرد: اين مسئله نبايد باعث وحشت شود بلکه با اتخاذ تدابير مي شود ميزان آسيب پذيري را کاهش داد.
آماري که در اين گزارش ارائه شده است بر اساس نتايج تحقيقي است که در سال ۱۳۷۸ انجام شده و به طور حتم با افزايش ساخت و ساز و جمعيت تهران آمار جمعيت و ساختمانهاي تهران در حال حاضر افزايش يافته است.

حالا استاندار تهران با اشاره به وقوع چند زلزله خفيف در شرق استان مي گويد که بررسي هاي کارشناسي حاکيست اين زلزله هاي خفيف در ادامه لرزش هاي قبلي است و پديده متفاوت و معناداري نسبت به گذشته نيست اما شوراي هماهنگي مديريت بحران استان تهران بايد در آمادگي کامل به سر ببرد.

مرتضي تمدن در پايان جلسه ستاد مديريت بحران استان تهران مي گويد وقوع زلزله هاي خفيف در تهران و کشور بي سابقه نيست و حتي اين گونه زلزله ها همواره وجود دارد و تعداد آن نيز کم نيست اما بازهم ازآمادگي دستگاههاي عضو شوراي هماهنگي مديريت بحران استان تهران خبر مي دهد .

وي مي گويد: تعداد خرده لرزه‌ها و يا نزديک بودن آن به معني وقوع زلزله نيست هرچند موجب نگراني شده ولي پيام آن افزايش آمادگي همگان است. خواند بدون شک تهران داراي پتانسيل زلزله است ولي خرده لرزه هاي چند روز گذشته نمي تواند به معني وقوع زلزله بزرگ باشد.
لینک مرجع