تالارگفتمان پایگاه اینترنتی امدادگران ایران

تغییرات آب و هوایی و مدیریت بحران

تا مدتی پیش وقتی صحبت از تغییرات آب و هوایی و بخصوص گرم شدن زمین مطرح می شد اغلب ما توجه مان به درستی و یا نادرستی این فرضیه از یک طرف و راههای کاهش سرعت آن از طرف دیگر و کاهش گازهای گلخانه ای جلب می شد. اکنون این فرضیه که زمین در حال گرم شدن است و فعالیتهای بشری موجب تحریک بیشتر آن شده است مورد تایید بسیاری از دانشمندان و کارشناسان قرار گرفته است. علاوه بر آن شواهد نشان می دهند که متاسفانه سرعت واکنش دولتها و سازمانهای ذیربط به این موضوع بسیار کندتر از آن بوده است که بتواند تاثیر گذار باشد. بنابر این اکنون بحث اصلی آن است که اثرات تا چه حد هستند، چطور باید در برابر آنها آماده شده و تا حد امکان آنها را کاهش داد. این مسایل باعث شده اند که تحولات آب و هوایی به یکی از موضوعات مهم در مدیریت بحران تبدیل شوند. بسیاری از کشورها از هم اکنون به بررسی پیامدهای این مساله و بحرانهای احتمالی ناشی از آنها و گنجانیدن آنها در برنامه های مدیریت بحران خود پرداخته اند. واقعیت آن است که بحرانهای ناشی از این پدیده که برخی از آنها از هم اکنون نیز ظاهر شده اند (توفانهای بزرگتر و مکررتر از گذشته، خشکسالی های مکرر و طولانی تر و بالا آمدن آب دریاها ) در سالهای آینده بسیار افزایش خواهند یافت. گرمازدگی سالهای اخیر در اروپا و شمار زیاد قربانیان آن نمونه ای بارز از بحرانهای ناشی از این پدیده است. این پدیده علاوه بر تشدید بحرانهای طبیعی موجبات رویداد بحرانهای سیاسی و اجتماعی نیز خواهد شد. برخی چالشهای سیاسی سالهای جاری در سطح بین المللی بی ارتباط با این پدیده نیستند.

این پدیده بسیار جدی است و فقط کشورها و جوامعی که از هم اکنون به فکر چاره باشند در مهار و کنترل آن موفق تر خواهند بود.


پیامدهای اولیه این بحران برای ایران عمدتا به صورت خشکسالی های بیشتر و کم آبی، بالا آمدن آب در سواحل، افزایش نواحی غیر قابل سکونت و بیابانها و فشار بر مناطق نسبتا خنک و معتدل تر و مانند آنها ظاهر خواهند شد.

تغییرات آب و هوایی از جمله مخاطراتی است که برنامه ریزان بحران در سالهای گذشته در فهرست مخاطرات خود وارد نکرده بودند.

الان زمان برنامه ریزی و کاربرد اقدامات و سیاستهای پبشگیرانه و کاهش اثرات این پدیده که خود یکی از فازهای مدیریت بحران می باشد است. ممکن است الان زمان کافی برای این کار در اختیار داشته باشیم پیش از آنکه بحرانهای ناشی از این پدیده بیشتر ظاهر شده و مجالی برای این نوع اقدامات که معمولا بلند مدت بوده وجود نداشته باشد.

بررسی ارتباط تغییرات آب و هوایی و مدیریت بحران در ایران به نوبه خود موضوعات تحقیقاتی فراوانی را ارایه میدهد که محققان و دانشجویان می توانند به آنها بپردازند.

نتیجه اینکه ما به عنوان مدیران بحران و یا کارشناسان مدیریت بحران نمی توانیم این پدیده را نادیده گرفته و آن را در برنامه ریزی ها، سیاست گذاری ها و اقداماتمان نادیده بگیریم. باید این پدیده را جدی گرفت و از همه زوایا و از جمله از زاویه مدیریت بحران آن را مورد بررسی و توجه جدی قرار داد.

پروژه جهانی نقشه امنیت در حوادث طبیعی

مقدمه

مديريت بحران چهار مرحله دارد : کاهش خطرات ، آمادگی ، پاسخ و بازیافت / بازسازی . کاهش خطرات و آمادگی مراحلی هستند که قبل از وقوع حادثه انجام می پذیرند و پاسخ و بازیافت /بازسازی مراحل پس از وقوع حادثه هستند. کاهش خطر به منظور آن است که هیچ خسارتی به بار نیاید. آمادگی به معنی آن است که برای زمانی که مردم خسارت می بینند چیزهایی از قبل آماده کرده باشیم. پاسخ به معنی تخلیه افراد یا نجات آن ها در هنگام وقوع حادثه است. بازیافت / بازسازی به معنای ساخت مجدد و یا بهبود محيط زیست اجتماعی و طبیعی نسبت به قبل از حادثه است.
در زلزله بزرگ هانشین آواجی در سال 1995 ، بیش از 80% تلفات مردمی در اثر خراب شدن خانه هایشان بود. علت تلف شدن مردم در آتش سوزی ها این بود که نمی توانستند آن ها را از زیر آوار نجات دهند. بنابراین خانه های مستحکم در برابر زلزله مهمترین عامل کاهش خسارات است. ساختن خانه های مستحکم در برابر زلزله کاهش خطر نام دارد. در این زلزله بسیاری از مردم توسط همسایگان خود نجات یافتند. تقریبا 60% تلفات در 15 دقیقه اول پس از وقوع زلزله بود. توسعه سیستم اجتماعی برای نجات حادثه دیدگاه نیز موجب کاهش خسارات می شود و آمادگی نام دارد.
با درسی که از زلزله بزرگ هانشین آواجی گرفته شد ، کارهای قبل از وقوع زلزله ( کاهش خطرات و آمادگی ) بسیار مهم هستند و مسئله کاهش خطرات باید بیش از مراحل دیگر مدیریت بحران در جامعه جدی تلقی شود.
آموزش فعلی برای مقابله با حوادث در ژاپن شامل آموزش تخلیه افراد و یا آموزش نجات است . این مرحله پاسخ نام دارد. اطلاعاتی که در این مورد از رسانه ها داده می شود بیشتر راجع به کیف زلزله یا آموزش نجات است. بنابراین فقدان آگاهی و تاکید بر کاهش خطرات قبل از وقوع زلزله در جامعه احساس می شود.
پروژه جهانی نقشه امنیت در حوادث طبیعی (GDSMP) پروژه ای است که در طی آن دانش آموزان حوادث گذشته جامعه خود و وضعیت فعلی مدیریت بحران را مطالعه می کنند ، مشکلاتی که ممکن است هنگام وقوع حادثه رخ دهد را در نظر می گیرند ، و در باره کاهش خطرات و آمادگی تدبیری می اندیشند. این فرآیند با بحث کردن دانش آموزان در مورد حادثه با استفاده از نقشه مدرسه خود ، تحقق می پذیرد. نهایتا تدابیری که دانش آموزان در مورد کاهش خطرات می اندیشند به نقشه منتقل شده به عنوان نقشه امنیت در برابر حوادث در جامعه مطرح می گردد. نقشه تمام مدارس از سراسر دنیا به هم متصل شده و تبدیل به نقشه جهانی امنیت در برابر حوادث می شود.
اهداف:
دانش آموزان اهمیت کاهش خطر قبل از وقوع حادثه را درک کنند.
دانش آموزان به مسائل مربوط به جامعه علاقمند شوند
دانش آموزان در مورد مدیریت بحران در حوادث مطالبی را بیاموزند.
فعالیت ها

یادگیری در مورد حوادث طبیعی

گام 1 : مشخص کردن حادثه
معلم هر مدرسه از میان حوادث متعدد طبیعی که برای آن مکان رخ می دهد یکی را که از اهمیت بیشتری برخوردار است و احتمال بیشتری برای وقوع آن می رود بر می گزیند.
گام 2 : حوادث قدیم
دانش آموزان و معلمین راجع به حوادث گذشته که در کشور یا شهر دانش آموز اتفاق افتاده تحقیق می کنند. برای روش تحقیق هر مدرسه خود می تواند تصمیم بگیرد اما برای مثال می تواند از روش های زیر نیز استفاده کند:
از خبرگان در زمینه حوادث.

از اینترنت و کتاب ها
از افراد جامعه که در مسئله کاهش خطرات در برابر حوادث شرکت دارند.
در این مورد می توانند به سوالات زیر پاسخ دهند:
زمانی که این اتفاق افتاده
منطقه ای که تاثیر پذیرفته
تعداد تلفات انسانی
دلائل مرگ و صدمه
خسارات وارده به خانه ها
خسارات به تاسیسات ( لوله های آب ، گاز و الکتریسیته)
خسارات به حمل ونقل
اعمال و رفتار مردم هنگام حادثه
زندگی پس از وقوع حادثه
بازیافت و یا باز سازی
ویژگی های حادثه ( از نقطه نظر محيط زیست طبیعی)

گام 3: تدابیر لازم برای کاهش خطرات ( در سطح خانواده و یا جامعه )
دانش آموزان به افراد جامعه و خانواده خود در مورد تدابیری که برای کاهش خطرات حادثه اندیشیده اند گوش فرا می دهند.

تولید نقشه امنیت در برابر حوادث

مواد لازم
نقشه محوطه مورد نظر ( ترجیحا دانش آموز هر ساختمان را در محوطه بشناسد ، محوطه مدرسه در دبستان و راهنمایی ترجیح دارد.)
بزرگی نقشه حدود m2  m2 است. معلمین می توانند چند نقشه را تهیه و به هم بچسبانند.
گام 1 : بررسی محيط طبیعی
دانش آموزان و معلمین محتوای زیر را بررسی می کنند . نتایج بررسی با استفاده از رنگ های خاص به نقشه منتقل می شود.
منطقه شهری( قرمز)
مرز بین کوه و قسمت مسطح ( سبز)
منطقه استخر ، برکه و یا آبراه ( آبی)



گام 2 : بررسی منطقه ساختمانی
دانش آموزان و معلمین محتوای زیر را بررسی می کنند . نتایج بررسی با استفاده ازرنگ های خاص به نقشه منتقل می شود.

راه آهن ( مشکی )

جاده اصلی ( قهوه ای )
کوچه باریک ( صورتی )
پارک یا فضای باز ( فیروزه ای )
آب را ه ( آبی )
گام 3 : بررسی منابع انسانی و مادی
دانش آموزان و معلمین موارد زیر را بررسی می کنند و نتایج بررسی را به نقشه منتقل می کنند. این کار می تواند با قرار دادن اشیایی روی نقشه که نماد منابع مادی و انسانی باشندصورت پذیرد تا راحت از روی نقشه شناسایی شود. اگر نیاز باشد باید کار میدانی صورت پذیرد.
نشان دادن سازمان های مربوط به دولت ، پزشکی ، یا نجات از حوادث
ساختمان های مدیریتی ، آتش نشانی ، ایستگاه پلیس
مدرسه و مهد
موسسات پزشکی
تالارهای هنری ، اماکن رفاهی عمومی
اماکن عمومی دیگر
نشان دادن اماکن و امکانات مربوط به مدیریت بحران
مکان یا ساختمانی که برای تخلیه افراد و استقرار در آن جا مناسب است.
ایستگاه کمک های اولیه
مغازه برای غذا ، مایحتاج روزانه ، لوازم پزشکی ، سوخت ، و کالاهای دیگر برای زندگی روزانه
انبار وسائل برای مقابله با خطرات حوادث
ارگان هایی که وسائل سنگین دارند
پمپ دستی ، منابع آب
نشان دادن اماکن خطرناک و چیزهایی که ممکن است سقوط کنند یا بشکنند
موسسات نگهداری از وسائل خطرناک
دیوارهای بلوکی ، دیوارهای سنگی
تابلوهای تبلیغات تجاری
نشان دادن منابع انسانی برای مدیریت بحران جامعه
اجتماع همسایگان ، رهبر گروه مدیریت بحران جامعه ، کمپانی یا افراد متبحر در قسمت آتش نشانی ، افراد با تجربه در پست های دولتی ، کارگر در شرکت های ساختمانی ، مشاور رفاهی کودکان ، مترجم ، و مددگاران اجتماعی
نشان دادن خانه هایی که در آن ها افرادی هستند که به کمک در حوادث نیازمندند.
افراد مسن
افراد بستری
افراد دارای مشکل روحی
بچه هایی که زیر دبستان هستند
افراد خارجی


گام 4 : برآورد خسارات به ساختمان ها ، خانه ها و تاسیسات
براساس یادگیری انجام شده در مورد حوادث و نقشه پدید آمدهم ، دانش آموزان و معلمین خسارات احتمالی به مدرسه را در هنگام یک حادثه بررسی می کنند. اگر مدرسه در مورد خسارات احتمالی اطلاعات داشته باشد ، می تواند همیشه به آن رجوع کند. خسارات روی نقشه با رنگ مشخص شده است. فصل یا زمانی که حادثه امکان دارد رخ دهد نیز مشخص می شود. اگر معلم فصل و زمان وقوع حادثه را که امکان دارد در آن زمان خسارات شدید تر باشد مشخص کند ، دانش آموزان می توانند جدی بودن خسارات در این زمان را بفهمند.
گام 5: اقدامات هنگام یا بلافاصله پس از حادثه
معلمین و دانش آموزان راجع به مسائل زیر بحث می کنند. آن ها تصویری از وضعیت هنگام حادثه و بلافاصله پس از آن ترسیم می کنند و دقت می کنند که نه تنها هر یک از آن ها بلکه همه اعضای خانواده و یا جامعه قابل تخلیه شدن از مکان خسارت دیده هستند یا نه و این که سازمان های مربوط به حوادث قادر به آمدن به محل حادثه هستند یا نه ؟
عملیات و روش تخلیه هنگام حادثه
عملیات و روش تخلیه اعضای خانواده و فامیل
عملیات و نجات مردمی که نیاز به کمک دارند.


گام 6 : مشکلات در هنگام و یا بلافاصله پس از حادثه
بر اساس فعالیت های انجام شده در گام 5 ، دانش آموزان ومعلمین راجع به مسائل مربوط به حادثه بحث می کنند. معلمین متوجه اهمیت تدابیراتخاذ شده قبل از حادثه هستند.
گام 7: زندگی پس از حادثه ( بازیافت / باز سازی ) و مشکلات آن
دانش آموزان به زندگی پس از حادثه فکر می کنند و به مشکلات و مسائل مربوط به بازیافت / بازسازی می اندیشند و مشکلات را به نقشه منتقل می کنند.
گام 8 : تدبیر در مورد نحوه کاهش خطرات حوادث طبیعی
دانش آموزان و معلمین تدابیری را که اشخاص ، خانواده و جامعه می توانند قبل از حادثه اتخاذ کنند، مورد بحث و بررسی قرار می دهند و این تدابیر را به نقشه منتقل می کنند. تدابیر این مرحله به معنای کاهش خطرات و آمادگی مقابله است ، اما لازم است معلمین بر تدابیر برای کاهش خطرات بیشتر تاکید کنند.

برنامه کاری

در قسمت زیر برنامه کاری GDSMP نشان داده شده است. اعداد داخل پرانتز ساعت های لازم در هر گام را نشان می دهد. در این برنامه 50 دقیقه معادل یک ساعت است . ساعت های نشان داده شده در این برنامه کمترین تعداد ساعت مورد نیاز است و هر مدرسه می تواند تعداد این ساعت ها را در هر گام افزایش دهد. امیدواریم دانش آموزان ساعت های پس از مدرسه و هم چنین روزهای پنجشنبه را به این مسئله اختصاص دهند تا بتوانند زمان بیشتری را صرف این پروژه کنند.

یادگیری در مورد حوادث طبیعی

گام 1 : مشخص کردن حادثه (0)
معلم قبل از شروع پروژه حادثه را مشخص می نماید
گام 2: حادثه قبلی رخ داده در مکان (5)
گام 3: تدابیر وفعالیت هایی که برای کاهش خسارات ناشی از حادثه اندیشیده شده است .( به طور فردی یا در سطح خانه و اجتماع )(2)
ساعت های مورد نیاز در این گام برای جمعبندی اطلاعاتی است که دانش آموزان و معلمین از مصاحبه ها و تحقیقات جمع آوری کرده اند و شامل ساعت های لازم برای مصاحبه با اعضای خانواه یا جامعه نیست.

تولید نقشه امنیت در برابر حوادث

گام 1: بررسی محیط طبیعی (5/0)
گام 1 و 2 همزمان اجرا می شوند.
گام 2: بررسی محیط ساخته شده ( 5/0)
گام 1 و 2 همزمان اجرا می شوند.
گام 3: بررسی منابع انسانی و مادی (1)
گام 4: بررسی خسارات احتمالی به ساختمان ، خانه ها و تاسیسات(2)
گام5: عملیات در هنگام و پس از حادثه ( 1)
گام 6: مسائل ومشکلات درهنگام و پس از حادثه ( 1)
گام 7: زندگی پس از حادثه ( بازیافت / بازسازی ) و مشکلات آن( 1)
گام 8: تدابیر در مورد کاهش خطرات و آمادگی (2)

سلام مرسی از سایت خوبتون