ارسال: #1

به کوشش حامد پور بخش

جذام یک بیماری عفونی مزمن و واگیر است .
عامل بیماری جذام چیست ؟
باسیل اسید فاست میله ای شکل بنام مایکوباکتریوم لپرا با رشد اهسته در داخل سلول اعصاب محیطی مخاط بینی و چشم منتشر می گردد .
دوره کمون جذام طولانی بین 5-3 سال و ممکن است به 10 تا 20 سال هم برسد . جذام طیف گسترده علائم بالینی دارد . از یک طرف به صورت ضایعه مجرد کوچکی در پوست ظاهر می شود و گاهی خود به خود بهبود می یابد و از طرف دیگر مواردی از بیماری به صورت منتشر و پیشرونده تحت عنوان جذام پرباسیل تظاهر می کند .
تظاهر علائم مختلف بستگی به سن، جنس، مهاجرت و ایمنی بدن میزبان دارد .
راههای انتقال بیماری چیست ؟
بیماری از شخصی به شخص دیگر از طریق خروج باکتری از بینی و تماس با مخاط بینی یا خراش های کوچک پوستی فرد سالم انتقال می یابد .
البته تماس نزدیک و طولانی مدت بین افراد خانواده به عنوان عامل مهم انتقال محسوب
می گردد .
حدود 10% افراد مستعد ابتلا به بیماری جذام هستند که در صورت تماس مداوم و طولانی مبتلا خواهند شد .
90% افراد به صورت ذاتی در مقابل جذام مصونیت دارند .
با تشخیص زودرس و درمان به روش چند داروئی MDT ( مصرف منظم و کامل داروها )
جذام قابل درمان است و از معلولیت جلوگیری می شود .
علائم هشدار دهنده جذام چیست ؟
- لکه های قرمزو رنگ پریده بدون حس لمس
- زخم های مزمن بدون درد در دست ها یا پاها
- گره های پوستی مشخص یا کلفت شدن پوست
- کلفت شدن اعصاب محیطی در محل های خاص
- اسیب به اعصاب محیطی و فقدان حس و ضعف ماهیچه های دست ها و پاها
- ریزش موهای ابرو خصوصا" در ناحیه خارجی
به محض مشاهده این علائم به پزشک مرکزبهداشتی درمانی جهت معاینه کامل و انجام ازمایش مراجعه نمایید .
به علت عدم تشخیص و درمان به موقع جذام ضایعاتی در دست ها و پاها و صورت ایجاد می شود .
تشخیص بیماری جذام فقط به عهده پزشک است .
نمودار تشخیص و طبقه بندی جذام معاینه جهت ضایعات و ازمایش فقدان حس
در صورت عدم امکان اسمیر پوستی :
تا 5 ضایعه --------- جذام کم باسیل
بیش از 5 ضایعه -------- جذام پر باسیل
در صورت انجام اسمیر پوستی :
اسمیر منفی --------- جذام کم باسیل
اسمیر مثبت --------- جذام پر باسیل
درمان جذام
پس از تشخیص بیماری توسط پزشک درمان متناسب با نوع بیماری و سن بیمار اغاز می شود. با شروع درمان امکان سرایت بیماری از بین می رود و با درمان سریع منظم و کامل ضمن بهبودی از ایجاد پیشرفت معلولیت های ناشی از جذام جلوگیری می شود .
- رژيم دارويي توصيه شده براي درمان جذام بسيار موثر و بي خطر است .
- درمان جذام بسته به نوع ان با سه دارو و ظرف شش ماه تا يك سال صورت مي گيرد . ريفامپين، داپسون و كلوفازيمين داروهاي اصلي درمان جذام هستند كه همراه با هم و بصورت خوراكي مصرف مي شوند .
- استفاده از يك دارو به تنهايي در درمان جذام موثر نمي باشد .
- ريفامپين بصورت ماهيانه- داپسون و كلوفازيمين بصورت توام (هم ماهيانه و هم روزانه ) مصرف مي شوند .
خدمات تشخيصي- درماني جذام به طور رايگان از طريق كليه مراكزبهداشتي درماني ارائه مي شود .
- در حال حاضر دارو ها در بسته بندي هاي اماده كه هر بسته براي مصرف يك ماه است توسط كاركنان بهداشتي به بيماران ارائه مي شود و لازم است طبق راهنمائيهاي پزشك مصرف شود .بيماراني كه تحت درمان هستند گاهي اوقات دچار عوارض شديدي از جمله واكنش هاي جذام مي گردند .
واكنش نوع اول :
ملتهب شدن و قرمزي ضايعات قديمي و گاهي ضايعات جديد،اعصاب درد ناك ، خواب رفتگي ، ضعف يا فلج اندام ، تورم دست ها و پاها، تب شديد و حال عمومي نا مناسب .
واكنش نوع دوم :
علائم واكنش اول + گره هاي سرخ روي صورت، تنه و اندامي كه بعضي مواقع زخمي نيز مي شوند . تورم دردناك بيضه هادر مرد ها، قرمز و دردناك شدن چشم ها .
در طي واكنش نوع اول و دوم درمان را بدون وقفه ادامه دهيدو پزشك معالج را در جريان علائم بيماري قرار دهيد .
درمان واكنش ها :
استراحت كامل، داروهاي ضد درد
در صورت درگيري عصب : كورتيكو استروئيد ها
در قطعنامه مجمع سازمان جهاني بهداشت سال 1991 هدف حذف جذام در دستور كار قرار گرفته است .
حذف جذام چيست ؟ شيوع بيماري كمتر از يك مورد در هر 10000 نفر جمعيت در سال است


حوزه معاونت بهداشتي
واحد پيشگيري و مبارزه با بيماري ها
انتشارات اموزش بهداشت